- عضویت
- 2017/02/07
- ارسالی ها
- 5,830
- امتیاز واکنش
- 35,457
- امتیاز
- 1,120
- سن
- 21
دکتر مقصود فراستخواه جامعه شناس و عضو هیأت علمی مؤسسه پژوهش آموزش عالی است
مکتوب حاضر متن ویرایش و تلخیص شده از سخنرانی دکتر فراستخواه با عنوان چرا داعش شگفتی ساز است است که 10 مرداد ماه در محل پژوهشکده فرهنگ, هنر و ارتباطات ارائه شد
صنعت خشونتِ داعش، بازاری را به وجود آورده است و جهاد داعش همان طور که جهاد عقیده، نکاح، غارت، نفت و غنیمت است «جهاد رسانه» هم هست و درصد بالایی از جذب داعش از طریق توئیتر و فیس بوک و... صورت گرفته است و صد هزار حساب کاربری دارد!
داعش امر «اجتماعی»، «گفتمانی» و «تکنیکی» است اما به این دلیل شگفتی ساز است که «آشوبناک» است. آشوب مجموعه عوامل کوچک، بزرگ، بی قاعده و مرز ناشناس است که به وضعیتی می انجامد که ما از رفتار اجزا سردرنمی آوریم و هم کنشی ها، صورتی غیرخطی یافته و زنجیره ای از اتفاقات رخ می دهد بدون اینکه از الگو و مدل خاصی تبعیت کند.
داعش به زبان آینده پژوهی «امری نوپدید و شگفتی ساز» است؛ به این معنا که در عین اینکه کمترین احتمال را برای بروزش می دادیم، بیشترین تأثیر را بر دنیای ما گذاشته است. از این رو، به نظر می رسد با فهم پدیده داعش، بتوان نااطمینانی های زندگی را بهتر مدیریت کرد و کمتر به آینده هایی که از آن درکی نداشته و برای آن آمادگی نداشته ایم، پرتاب شویم. در این راستا، برای فهم داعش، مدلی چهار سطحی را مرور خواهم کرد؛ سطح نخست؛ راه اندازها، سطح دوم؛ پیشران ها، سطح سوم؛ شتاب دهنده ها و در نهایت سطح چهارم؛ آشوب ها هستند.
معتقدم، سطح نخست یا همان «راه اندازهای داعش» زمینه ها و آسیب های اجتماعی است و فرضیه من این است که هر جامعه و موقعیت جهان اجتماعی که واجد آسیب های اجتماعی باشد، مستعد واگرایی، تعارض و خشونت است. این مقدار از خشم و عصبیت که در داعش ظاهر می شود، حاصل آسیب های به هم انباشته اجتماعی است. حس حاشیه ای شدن برای افراد و گروه های اجتماعی، تلخ است؛ چه برای گروه هایی که در عراق و سوریه سکنی گزیده اند و چه در محله های حاشیه ای نرماندی فرانسه. اینها گسل های شهروندی در اروپا هستند.
اگر از اروپا به سوی سوریه و عراق بیاییم با تله های فضایی و جمعیتی فقر مواجه می شویم که در زبان علوم اجتماعی از این وضعیت، با عنوان «بیگانگی اجتماعی» یاد می شود و اگر آسیب های اجتماعی با عوامل روانشناختی ترکیب شوند، به آسیب ها، درهم تنیدگی ها و شکنندگی های روانی و ناامیدی های اجتماعی می انجامند. در چنین شرایطی مهاجران حس شورش حاشیه بر متن پیدا کرده و احساس «دیگری» بودن، می کنند. امروزه کل دنیا حتی کشورهای غربی هم در مدل توسعه مشکل دارند. بحران معنا، حس پوچی، هـ*ـر*زه نگاری، ضعف نهاد خانواده، فساد مالی، بیکاری و بحران اقتصاد و... مجموعه اینها باعث شده تا غرور سکولار در دنیای پساسکولار شکسته شود و زندگی برای فرزندان پساسکولار بی معنا جلوه کند، افرادی که با برخی از گرفتاری های اجتماعی، روانی و اضطراب هویتی مواجه می شوند، می کوشند تا در هویت جدیدی احساس «کیستی» کنند.
بر این اساس، امر اجتماعی تحت عنوان راه اندازها، زمینه های پیدایش داعش را فراهم کرد اما در سطح دوم «پیشران داعش» امر گفتمانی است. هر جامعه ای که زمینه های آسیب مندی دارد، مستعد خشونت است. اما پیشران، زمینه های تبارشناسی، تکوین گفتمانی و کرداری داعش است و آن «گفتمان تکفیر» است. بر این اساس، در گفتمان تکفیر ما با دو مقوله «دارالاسلام» و «دارالکفر» مواجهیم و تکفیر، به این معنا است که وقتی کسی در جامعه الهی نیست باید به دارالایمان هجرت کند و تنها راه هجرت به دارالایمان، تمکین است. داعشی ها معتقدند باید دارالاسلام را تأسیس کرد و کسانی را که از آمدن به آن سر باز می زنند، مرتد دانست و در برخورد با آنان از کتاب های ابن تیمیه و تفسیر آیات استفاده می کنند تا برنامه های خود را پیش ببرند و در این زمینه، تفسیرهای خشونت بار و غیرعقلانی ارائه می کنند.
«گفتمان» تنها اراده به دانستن و فهمیدن اسلام نیست بلکه در پس آن، اراده به قدرت هم وجود دارد. اینها با گفتمان بنیادگرا در پی قدرت هستند. دال های سرگردان در گفتمان اسلامی وجود دارد که پراکنده اند ما در تاریخیت اسلامی مان هم دارالایمان داشتیم هم دارالکفر، هم امر به معروف، جهاد، تکفیر، ارتداد و... اما این دال های پراکنده برای منسجم شدن، یک دال مرکزی می خواهند؛ «دولت اسلامی عراق و شام» دال مرکزی ای بود که به دال های سرگردان انسجام بخشید.
سطح سوم «شتاب دهنده های داعش» هستند. شتاب دهنده ها فضاهای سایبری هستند. وقتی گفتمان روی آن بافت اجتماعی قرار می گیرد، در مرحله بعد این شتاب دهنده ها هستند که به داعش قدرت می دهند. شتاب دهنده ها امری تکنیکی هستند و از این طریق، به جهانی شدن جنایت داعش کمک می کنند. صنعت خشونت داعش، بازاری را به وجود آورده است و جهاد داعش همان طور که جهاد عقیده، نکاح، غارت، نفت و غنیمت است، «جهاد رسانه» هم هست و درصد بالایی از جذب داعش از طریق توئیتر و فیس بوک و... صورت گرفته است و صد هزار حساب کاربری دارد. اینها از طریق تکنیک و رسانه، صنعت خشونت را ترویج می دهند و متأسفانه باید گفت که ما با توزیع تولیدات آنان، مصرف کننده داعش هستیم.
سطح چهارم، «آشوب» است و مسأله اصلی است. داعش امر «اجتماعی»، «گفتمانی» و «تکنیکی» است اما چرا شگفتی ساز است؟ چون آشوبناک است. آشوب مجموعه عوامل کوچک، بزرگ، بی قاعده و مرز ناشناس است که به وضعیتی می انجامد که ما از رفتار اجزا سردرنمی آوریم و هم کنشی ها، صورتی غیرخطی یافته و زنجیره ای از اتفاقات رخ می دهد بدون اینکه از الگو و مدل خاصی تبعیت کند.
علت آشوب، درهم ریختگی سرزمینی، سیـاس*ـی و اجتماعی است و به تعبیری، در نتیجه گسل های شهری، داعش سربرمی آورد و آشوبناک می شود؛ چراکه ساختار دولت - ملت از هم پاشیده است و واقعیت هایی از داعش را به نمایش می گذارد که برخاسته از خشونت و عصبیت است.
مکتوب حاضر متن ویرایش و تلخیص شده از سخنرانی دکتر فراستخواه با عنوان چرا داعش شگفتی ساز است است که 10 مرداد ماه در محل پژوهشکده فرهنگ, هنر و ارتباطات ارائه شد
صنعت خشونتِ داعش، بازاری را به وجود آورده است و جهاد داعش همان طور که جهاد عقیده، نکاح، غارت، نفت و غنیمت است «جهاد رسانه» هم هست و درصد بالایی از جذب داعش از طریق توئیتر و فیس بوک و... صورت گرفته است و صد هزار حساب کاربری دارد!
داعش امر «اجتماعی»، «گفتمانی» و «تکنیکی» است اما به این دلیل شگفتی ساز است که «آشوبناک» است. آشوب مجموعه عوامل کوچک، بزرگ، بی قاعده و مرز ناشناس است که به وضعیتی می انجامد که ما از رفتار اجزا سردرنمی آوریم و هم کنشی ها، صورتی غیرخطی یافته و زنجیره ای از اتفاقات رخ می دهد بدون اینکه از الگو و مدل خاصی تبعیت کند.
داعش به زبان آینده پژوهی «امری نوپدید و شگفتی ساز» است؛ به این معنا که در عین اینکه کمترین احتمال را برای بروزش می دادیم، بیشترین تأثیر را بر دنیای ما گذاشته است. از این رو، به نظر می رسد با فهم پدیده داعش، بتوان نااطمینانی های زندگی را بهتر مدیریت کرد و کمتر به آینده هایی که از آن درکی نداشته و برای آن آمادگی نداشته ایم، پرتاب شویم. در این راستا، برای فهم داعش، مدلی چهار سطحی را مرور خواهم کرد؛ سطح نخست؛ راه اندازها، سطح دوم؛ پیشران ها، سطح سوم؛ شتاب دهنده ها و در نهایت سطح چهارم؛ آشوب ها هستند.
معتقدم، سطح نخست یا همان «راه اندازهای داعش» زمینه ها و آسیب های اجتماعی است و فرضیه من این است که هر جامعه و موقعیت جهان اجتماعی که واجد آسیب های اجتماعی باشد، مستعد واگرایی، تعارض و خشونت است. این مقدار از خشم و عصبیت که در داعش ظاهر می شود، حاصل آسیب های به هم انباشته اجتماعی است. حس حاشیه ای شدن برای افراد و گروه های اجتماعی، تلخ است؛ چه برای گروه هایی که در عراق و سوریه سکنی گزیده اند و چه در محله های حاشیه ای نرماندی فرانسه. اینها گسل های شهروندی در اروپا هستند.
اگر از اروپا به سوی سوریه و عراق بیاییم با تله های فضایی و جمعیتی فقر مواجه می شویم که در زبان علوم اجتماعی از این وضعیت، با عنوان «بیگانگی اجتماعی» یاد می شود و اگر آسیب های اجتماعی با عوامل روانشناختی ترکیب شوند، به آسیب ها، درهم تنیدگی ها و شکنندگی های روانی و ناامیدی های اجتماعی می انجامند. در چنین شرایطی مهاجران حس شورش حاشیه بر متن پیدا کرده و احساس «دیگری» بودن، می کنند. امروزه کل دنیا حتی کشورهای غربی هم در مدل توسعه مشکل دارند. بحران معنا، حس پوچی، هـ*ـر*زه نگاری، ضعف نهاد خانواده، فساد مالی، بیکاری و بحران اقتصاد و... مجموعه اینها باعث شده تا غرور سکولار در دنیای پساسکولار شکسته شود و زندگی برای فرزندان پساسکولار بی معنا جلوه کند، افرادی که با برخی از گرفتاری های اجتماعی، روانی و اضطراب هویتی مواجه می شوند، می کوشند تا در هویت جدیدی احساس «کیستی» کنند.
بر این اساس، امر اجتماعی تحت عنوان راه اندازها، زمینه های پیدایش داعش را فراهم کرد اما در سطح دوم «پیشران داعش» امر گفتمانی است. هر جامعه ای که زمینه های آسیب مندی دارد، مستعد خشونت است. اما پیشران، زمینه های تبارشناسی، تکوین گفتمانی و کرداری داعش است و آن «گفتمان تکفیر» است. بر این اساس، در گفتمان تکفیر ما با دو مقوله «دارالاسلام» و «دارالکفر» مواجهیم و تکفیر، به این معنا است که وقتی کسی در جامعه الهی نیست باید به دارالایمان هجرت کند و تنها راه هجرت به دارالایمان، تمکین است. داعشی ها معتقدند باید دارالاسلام را تأسیس کرد و کسانی را که از آمدن به آن سر باز می زنند، مرتد دانست و در برخورد با آنان از کتاب های ابن تیمیه و تفسیر آیات استفاده می کنند تا برنامه های خود را پیش ببرند و در این زمینه، تفسیرهای خشونت بار و غیرعقلانی ارائه می کنند.
«گفتمان» تنها اراده به دانستن و فهمیدن اسلام نیست بلکه در پس آن، اراده به قدرت هم وجود دارد. اینها با گفتمان بنیادگرا در پی قدرت هستند. دال های سرگردان در گفتمان اسلامی وجود دارد که پراکنده اند ما در تاریخیت اسلامی مان هم دارالایمان داشتیم هم دارالکفر، هم امر به معروف، جهاد، تکفیر، ارتداد و... اما این دال های پراکنده برای منسجم شدن، یک دال مرکزی می خواهند؛ «دولت اسلامی عراق و شام» دال مرکزی ای بود که به دال های سرگردان انسجام بخشید.
سطح سوم «شتاب دهنده های داعش» هستند. شتاب دهنده ها فضاهای سایبری هستند. وقتی گفتمان روی آن بافت اجتماعی قرار می گیرد، در مرحله بعد این شتاب دهنده ها هستند که به داعش قدرت می دهند. شتاب دهنده ها امری تکنیکی هستند و از این طریق، به جهانی شدن جنایت داعش کمک می کنند. صنعت خشونت داعش، بازاری را به وجود آورده است و جهاد داعش همان طور که جهاد عقیده، نکاح، غارت، نفت و غنیمت است، «جهاد رسانه» هم هست و درصد بالایی از جذب داعش از طریق توئیتر و فیس بوک و... صورت گرفته است و صد هزار حساب کاربری دارد. اینها از طریق تکنیک و رسانه، صنعت خشونت را ترویج می دهند و متأسفانه باید گفت که ما با توزیع تولیدات آنان، مصرف کننده داعش هستیم.
سطح چهارم، «آشوب» است و مسأله اصلی است. داعش امر «اجتماعی»، «گفتمانی» و «تکنیکی» است اما چرا شگفتی ساز است؟ چون آشوبناک است. آشوب مجموعه عوامل کوچک، بزرگ، بی قاعده و مرز ناشناس است که به وضعیتی می انجامد که ما از رفتار اجزا سردرنمی آوریم و هم کنشی ها، صورتی غیرخطی یافته و زنجیره ای از اتفاقات رخ می دهد بدون اینکه از الگو و مدل خاصی تبعیت کند.
علت آشوب، درهم ریختگی سرزمینی، سیـاس*ـی و اجتماعی است و به تعبیری، در نتیجه گسل های شهری، داعش سربرمی آورد و آشوبناک می شود؛ چراکه ساختار دولت - ملت از هم پاشیده است و واقعیت هایی از داعش را به نمایش می گذارد که برخاسته از خشونت و عصبیت است.
دانلود رمان و کتاب های جدید